Het Geheugenhuis » – Debatten en seminars

Registreer nu Geheugenhuis op Youtube Geheugenhuis op Flickr

- Debatten en seminars

Programma en sprekers onder voorbehoud.

Debatten
Inleiding door Douwe Draaisma, bijzonder hoogleraar in de psychologie (RUG). De debatten worden gemodereerd door Ruben Maes.

Een harde schijf vergeet niets
Slaan computers informatie betrouwbaarder en beter op dan het menselijke brein?

Computers en internet hebben de mensheid voorzien van een schier oneindige opslagcapaciteit die op elk willekeurig moment te raadplegen is. Alles blijft bewaard. Van een losse gedachte tot een foto van een onbewaakt moment. De volledigheid en betrouwbaarheid van het digitale geheugen laat het menselijke geheugen echter ver achter zich. Onthouden wij immers niet juist dingen die we liever willen vergeten of die niet nuttig zijn om te onthouden? En hoe gekleurd zijn onze herinneringen in vergelijking met de objectiviteit van een computer. Stel dat we het opslaan van gegevens in de toekomst aan computers overlaten, welke consequenties heeft dit voor ons collectieve geheugen?
<14.00-15.15 uur, Kleine zaal (5e)>

Sprekers:
Dr. Marko Jelicic (universitair hoofddocent en onderzoeker bij de Faculteit der Psychologie) en dr. Wijnand IJsselsteijn (Technology Management).

Vertroebeling van de geschiedschrijving
Raakt de officiële geschiedschrijving ondergesneeuwd door de talloze persoonlijke verhalen op internet?

Persoonlijke verhalen op internet zijn vele malen talrijker dan officiële verslagen, wetenschappelijke verklaringen en betrouwbare bronnen. Denk alleen maar aan de talloze ooggetuigenverslagen die na grote en kleine rampen op allerlei blogs opduiken. Zijn deze particuliere verhalen en de snelle verspreiding ervan een zegen voor de geschiedschrijving? Of zorgen ze alleen maar voor vertroebeling en bemoeilijken ze de reconstructie van het feitelijke verhaal? Hoe moeten we omgaan met al deze getuigenissen en met de intrede van internet als geschiedenisbron? Welke functie en waarde moeten we de honderdduizenden persoonlijke verhalen van bloggers toekennen?
<17.15-18.30 uur, Grote zaal (2e)>

Sprekers:
Dr. Stef Scagliola (wetenschappelijk medewerker Veteraneninstituut) en dr. Wim Hupperetz (directeur Allard Pierson Museum).

Jouw herinneringen publiek bezit
Raken we door de openbaarmaking van onze persoonlijke levens op internet de controle kwijt?

Jouw diepste gedachten en jouw mooiste momenten: dankzij internet kun je ze direct delen met de hele wereld. Internet als verlengstuk van je identiteit. Er zit echter wel een keerzijde aan dit verhaal. Iedereen kan deze informatie naar believen bewerken en gebruiken. Het gevaar ligt op de loer dat we uiteindelijk de controle over onze diepste zielenroerselen kwijtraken en dat deze informatie een eigen leven gaat leiden. Hoe reëel is dit gevaar? Of kunnen we door slim gebruik te maken van de beschikbare technologie onze autonomie vergroten? Welke middelen hebben we daarvoor ter beschikking?
<22.30-23.45 uur, Grote zaal (2e)>

Sprekers:
Prof. dr. Valerie Frissen (bijzonder hoogleraar ICT en Sociale Verandering en senior strateeg bij TNO Informatie- en Communicatietechnologie) en prof. dr. Bert-Jaap Koops (hoogleraar regulering van technologie bij TILT).

De debatten worden gemodereerd door Ruben Maes

Ruben Maes

Seminars

Het mechanische brein
Het opslaan valt redelijk te sturen: we ‘onthouden’ of ‘leren’ bewust. Maar herinneringen komen en gaan toch tamelijk willekeurig. Hoe selecteert het geheugen herinneringen? Kan technologie helpen onze herinneringen te ‘herinneren’, zowel persoonlijk als collectief? In dit debat staat de stelling centraal dat computers betrouwbaarder zijn in het opslaan van informatie dan het menselijke geheugen. Moderator: Peter Staal
<15.45-17.00 uur, Grote zaal (2e)>

Sprekers:
Dr. Albert Benschop (Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen, afdeling Sociologie en Antropologie) en prof. dr. Erik Scherder (hoogleraar Klinische Neuropsychologie).

Huid van herinneringen
Horen, zien, ruiken, voelen en proeven prikkelen ons geheugen. Zintuiglijke waarnemingen halen herinneringen naar boven. Het horen van een bepaald muziekfragment brengt de emotie terug van die ene zomernacht, een vage foto van lang verleden brengt het beeld van de gebeurtenis weer haarscherp op je netvlies. In ‘Huid van Herinneringen’ gaan de sprekers in op de relatie tussen onze zintuigen en ons geheugen. En welke rol technologie speelt in het proces van herinneren.

Sprekers:
Karin Bijsterveld, bijzonder hoogleraar Wetenschap, Technologie en Moderne Cultuur, Universiteit Maastricht gaat in haar lezing “Geluid en herinnering in zeven apparaten” in op rol van audio technologie in herinneringspraktijken. Aan de hand van oude en nieuwe apparaten als de bandrecorder, de autoradio en de iPod legt zij uit hoe mensen audiotechnologie gebruik(t)en om herinneringen en nostalgie op te roepen. Bijsterveld heeft samen met José van Dijck het boek “Sound Souvenirs: Audio Technologies, Memory, and Cultural Practices” (verschijnt mei 2009) geschreven. Staande achter een marktkraampje met zeven apparaten vertelt Karin Bijsterveld haar verhaal.

links:
http://soundsouvenirs.org/sub/b/team_leden/post_3.html
http://www.fdcw.unimaas.nl/staff/default.asp

Pollo Hamburger, reminiscentie coördinator bij het zorg- en wooncentrum Flevohuis in Amsterdam. Hamburger gaat in op het belang van verhalen en herinneringen ophalen voor het welzijn van de mens. Hamburger maakt daarbij gebruik van reminiscentiekistjes. Eerdere reminiscentiegroepen wilden na afloop van de gezamenlijke gespreksessies graag iets tastbaars achterlaten. Hoe belangrijk zijn deze tastbare media bij reminiscentie? Hoe waardevol is een anekdotisch verhaal voor het collectief?

Eric Joris is leider van het experimenteel performance gezelschap CREW uit Vlaanderen. CREW is pionier op het gebied van technologisch theater. Voorstellingen als U raging standstill (2006) en EUX (2008) bijvoorbeeld nemen je mee op een trip door je eigen hoofd. Maar maakt het ook mogelijk in andermans hoofd ‘rond te lopen’. Lichaam en geest worden getriggerd door nieuwe technologie als virtual reality. De zintuigen worden gemedieerd door computers en camera’s. Of niet? Fictie en realiteit lopen continu door elkaar. Met als besef dat het theater zich uiteindelijk afspeelt in je eigen hoofd. http://www.crewonline.org/

Henkjan Honing, Universitair hoofddocent Muziekcognitie, Universiteit van Amsterdam gaat in op de relatie tussen muziek en herinneringen. Muziek is een drager van herinneringen en kan flinke emoties losmaken (van tranen tot rillingen over de rug). Waarom hoor je op een begrafenis vaak muziek, maar wordt er zelden een schilderij getoond? Wat is er zo bijzonder aan muziek? Allemaal lastige vragen waarop het antwoord niet altijd beschikbaar is. Duidelijk is wel dat muziek op een intrigerende manier speelt met ons gehoor, ons geheugen, onze emoties en verwachtingen. Deze presentatie zal vooral ingaan op de actieve rol we zelf —als luisteraar— hebben in wat muziek zo spannend, troostend en opwindend maakt.

http://cf.hum.uva.nl/mmm/index.html?personal/honing.html&target

Moderator: Sabine E. Wildevuur

<19.00-20.15 uur, Kleine zaal (5e)>

Kleine verhalen, grote geschiedenis
Door herinneringen en ervaringen te delen via verhalen voelen we ons erkend en verbonden met een groter geheel. De verhalen van nu kunnen via nieuwe media op meer manieren worden vastgelegd en gedeeld dan vroeger. We vinden elkaar in nieuwe verbanden rondom allerlei verzamelingen van persoonlijke herinneringen en anekdotes. Maar welke verhalen willen we echt bewaren en waarom? En wat is het belang van deze vertellingen ten opzichte van de geschiedschrijving en de officiële berichtgeving?
Moderator: Mike de Kreek.
<19.00-20.15 uur, Grote zaal (2e)>

Sprekers:

Prof. dr. Selma Leydesdorff, Universiteit van Amsterdam en auteur van diverse boeken, waaronder “De mensen en de woorden” over oral history en “De leegte achter ons laten” over de vrouwen van Srebrenica. Leydesdorff vertelt in haar lezing over de onvolledigheid van de beschikbare geschiedenis over de gebeurtenissen in voormalig Joegoslavie. Het verhaal van het Joegoslavie tribunaal en de Dutchbatters kennen we, maar we missen het ervaringen van de slachtoffers zelf. En dus de empathie daarvoor.

Annemarie van Eekeren, hoofd educatie, van het Amsterdams Historisch Museum, dat in 2003 het initiatief nam voor het Geheugen van Oost. Van Eekeren vertelt hoe het Amsterdams Historisch Museum werkt aan een duurzame relatie met Amsterdammers, hoe ze participeren in projecten van het museum en hoe het eigenaarschap steeds meer naar de buurt kan verschuiven.

Jo van der Spek, radiokunstenaar en media-activist, wat zich op dit moment uit in de campagne Vertrokken Gezichten en Radio Ruisriet als stroom van verhalen en intimiteiten van migranten. Van der Spek gaat in op het belang individuen een stem en een gezicht te geven, zoals bij de herdenking van de Schipholbrand (vertrokkengezichten.nl), en de spanning die dat oplevert met het ‘officiele verhaal’ van de overheid.
http://m2m.streamtime.org

Anna Rademakers, projectcoördinator van het Geheugen van Nederland. De website van Het Geheugen van Nederland is een overkoepelende digitale schatkamer van het Nederlands verleden afkomstig uit vele erfgoedinstellingen. Onder andere via collecties, thema’s en webexpo’s worden items aan elkaar gekoppeld voor hergebruik. Rademakers gaat in op bestaande voorbeelden hiervan, maar bespreekt ook toekomstige manieren van hergebruik waar het Geheugen van Nederland op hoopt.

Alle literatuur draait om herinnering

´Alle literatuur draait om herinnering´, heeft de Albanese schrijver Ismael Kadare ooit gezegd. Hoe groot de fantasie en verbeeldingskracht van een schrijver ook is, de eigen herinneringen en die van anderen zijn voor veel schrijvers een dermate fascinerend fenomeen, dat het in veel literatuur tot expliciet thema verheven is. De auteurs Piet Meeuse, Eric de Kuyper en K. Schippers gaan in gesprek met elkaar over de verhouding tussen geheugen en verbeelding in hun schrijverschap.

Kracht van herinneringen
Aandacht voor herinneringen en identiteit kan groepen die buiten de maatschappij dreigen te vallen, betrokken houden bij die maatschappij. Wanneer je je herinneringen verliest, verlies je het kostbaarste wat je bezit: jezelf en je verleden. In de strijd tegen de ziekte van Alzheimer is het werken met persoonlijke verhalen, en de inzet van (oude en nieuwe) media daarbij, gemeengoed geworden. Maar herinneringen vormen ook onze toekomst, ze geven betekenis aan persoonlijke en publieke gebeurtenissen. In het seminar wordt een overzicht getoond van inspirerende voorbeelden die de positieve inzet van verhalen illustreren in diverse maatschappelijke sectoren.
Moderator: Dick van Dijk.
<20.45-22.30 uur, Kleine zaal (5e)>

Sprekers:
Victor van de Besselaar (docent Filosofie en beleidsmedewerker onderwijsontwikkeling bij het domein Maatschappij en Recht), Carolien Smits (wetenschappelijk medewerker Trimbos-Instituut en Lector Innoveren in de Ouderenzorg), Jan Brouwer (marketing manager Microsoft Nederland BV), Christina Mercken (Geheugen van Oost), Nosrat Mansouri en Gesineke Veerman (Stichting De Vrolijkheid) en Imagine IC.

Literatuurlounge
Na het seminar ‘Alle literatuur draait om herinnering’ lezen auteurs Piet Meeuse, Eric de Kuyper, K. Schippers en Karin Amatmoekrim voor uit eigen werk. Of luister naar dichter Tsead Bruinja die zijn poëtische kwaliteiten loslaat op je geheugen.
Loop meteen even langs de stand van Athenaeum Boekhandel die speciaal voor het festival een aantal boeken heeft geselecteerd die verkocht worden.
< Piet Meeuse, Eric de Kuyper, K. Schippers, Karin Amatmoekrim: 16.00-17.00 uur, Meetingroom (2e)>
<Tsead Bruinja: 21.15-21.45 uur, Meetingroom (2e)>
< Athenaeum Boekhandel: doorlopend, Foyer (2e)>